BMW57 Rockers Live @ Syros

Η απάντηση της πρυτανειας στα δημοσιευματα.

150 τμήματα κλείνουν, 10 πανεπιστήμια απορροφώντα

---

150 τμήματα κλείνουν, 10 πανεπιστήμια απορροφώνται

Το υπ. Παιδείας ετοιμάζεται να βάλει «λουκέτο» σε τμήματα χαμηλής έως ανύπαρκτης ζήτησης και να προχωρήσει σε συγχωνεύσεις ΑΕΙ με άλλα ισχυρά κεντρικά πανεπιστημιακά ιδρύματα της χώρας

Περεστρόικα σε ΑΕΙ - ΤΕΙ... χάριν της τρόικα! Αλλάζει ριζικά και μάλλον βίαια ο χάρτης της Ανώτατης Εκπαίδευσης στην Ελλάδα, με αφορμή και την απαίτηση του μεσοπρόθεσμου προγράμματος για την οικονομία, που αναγκάζει και το υπουργείο Παιδείας σε γενναίες περικοπές δαπανών. Η υπ. Παιδείας κ. Αννα Διαμαντοπούλου άλλωστε συναντήθηκε ήδη με το κλιμάκιο της τρόικας που συνεχίζει τις "επισκέψεις" στα υπουργεία.

Περισσότερα από 150 τμήματα χαμηλής έως ανύπαρκτης ζήτησης από τους υποψηφίους, τα οποία συγχρόνως παρουσιάζουν και μια φθίνουσα πορεία στην "παραγωγή πτυχιούχων" την τελευταία πενταετία, θα "βάλουν λουκέτο", ενώ συγχωνεύονται περισσότερα από 10 πανεπιστήμια. Η σάρωση θα αφορά όλα τα ΑΕΙ αλλά και τα ΤΕΙ, για τα οποία το φοιτητικό ενδιαφέρον έχει εκλείψει εδώ και χρόνια.

"Το φίδι από την τρύπα" θα κληθούν να βγάλουν οι νέες διοικήσεις των ανώτατων ιδρυμάτων, που θα προκύψουν ύστερα από την ψήφιση του νόμου-πλαισίου που θα έρθει τον Ιούνιο στη Βουλή.

Μετά την εγκαθίδρυση των Συμβουλίων Διοίκησης, θα ακολουθήσει το σχέδιο του "Καλλικράτη" σε ΑΕΙ - ΤΕΙ, που θα υλοποιηθεί από τα καινούργια διοικητικά σχήματα των σχολών.

Σύμφωνα με πληροφορίες του "Εθνους της Κυριακής", το σχέδιο αναδιάρθρωσης και εξορθολογισμού της Ανώτατης Εκπαίδευσης, θα περιλαμβάνει τα εξής:

1. Τις συγχωνεύσεις τμημάτων ή και σχολών ομοειδούς επιστημονικού αντικειμένου, που κοστίζουν ακριβά στον κρατικό προϋπολογισμό, έχουν αμφίβολα αποτελέσματα, χαμηλή ζήτηση και λειτουργούν παράλληλα σε επίπεδο AEI και TEI.

2. Τις συγχωνεύσεις μεταξύ ΑΕΙ και ΤΕΙ, καθώς και την ενσωμάτωση ενός μέρους πανεπιστημίου ή τεχνολογικού ιδρύματος σε ένα άλλο. Τα Πανεπιστήμια Πελοποννήσου. Στερεάς Ελλάδας, Μακεδονίας, Δυτικής Μακεδονίας, Πάντειο, Οικονομικό Αθηνών, Χαροκόπειο, Γεωπονικό, Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών καθώς και το Διεθνές Πανεπιστήμιο βρίσκονται "ένα βήμα" πριν από τη συγχώνευσή τους με ισχυρά κεντρικά ΑΕΙ της χώρας.

Στόχος είναι ο περιορισμός του κατακερματισμού των σχολών και των πανεπιστημίων (για παράδειγμα, στη Β. Ελλάδα και σε απόσταση αναπνοής υπάρχει το ΑΕΙ Μακεδονίας, το ΑΕΙ Δυτ. Μακεδονίας και το ΑΠΘ, ενώ σε δύο ώρες από τη Θεσσαλονίκη βρίσκεται και το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας).

Συμφωνούν
Ο "Καλλικράτης" βρίσκει σύμφωνους και τους πρυτάνεις, οι οποίοι πλέον απαιτούν από το υπ. Παιδείας το "συμμάζεμα" των ιδρυμάτων τους. Μάλιστα δεν είναι λίγοι αυτοί που με τους κομμένους στο μισό προϋπολογισμούς φέτος αδυνατούν να συνεχίσουν να λειτουργούν τις σχολές τους, αναμένοντας "ως μάννα εξ ουρανού" το "κούρεμα" των τμημάτων που μόνο χρέη τούς αποδίδουν.

Το τελευταίο πόρισμα του Εθνικού Συμβουλίου Παιδείας προτείνει την πλήρη αναδιάρθρωση των ΑΕΙ - ΤΕΙ, με πλήθος συγχωνεύσεων τμημάτων και σχολών: "... Η σημερινή κατάσταση χαρακτηρίζεται από μάλλον μεγάλο αριθμό Ιδρυμάτων/ακαδημαϊκών μονάδων, υπερβολική εξειδίκευση κάποιων τμημάτων, μεγάλη διασπορά ανά την επικράτεια που συνδέεται με τη διασπορά πόρων κ.ά.".

Η κυβέρνηση έχει ήδη λάβει τις αποφάσεις της ακολουθώντας και την αντίστοιχη διεθνή τάση, αλλά κυρίως το δανικό και γαλλικό πρότυπο, συγχώνευσης των πανεπιστημίων (από τα 17 ΑΕΙ που υπήρχαν στη Δανία, απέμειναν τα τρία. Παρόμοιος ανασχεδιασμός έγινε και στη Γαλλία, όπου από τα περίπου 100 τριτοβάθμια ιδρύματα, παρέμειναν να λειτουργούν 17 "εκπαιδευτικοί πόλοι").

Στην πρόταση για επανασχεδιασμό των ανώτατων σχολών που κατέθεσε στη Σύνοδο Πρυτάνεων, ο κ Ιωακείμ Γρυσπολάκης, καθηγητής και τ. πρύτανης του Πολυτεχνείου Κρήτης, αναφέρονται τα εξής:

"Η ακαδημαϊκή ανάπτυξη ακολούθησε σε μεγάλη έκταση το άναρχο και στρεβλό αναπτυξιακό μοντέλο της χώρας, τόσο ως προς τα επιστημονικά αντικείμενα όσο και ως προς τη χωροταξική τους κατανομή. Μερικές από τις στρεβλώσεις είναι:

• Υπερβολική εξειδίκευση τμημάτων, η οποία θα έπρεπε να πραγματοποιηθεί σε προγράμματα μεταπτυχιακών
• Τμήματα με ασαφές (ή ανύπαρκτο) γνωστικό αντικείμενο
• Μεγάλη διασπορά ανά την επικράτεια
• Απομόνωση τμημάτων από τον κύριο κορμό του Ιδρύματος
• Αλληλοεπικαλύψεις αντικειμένων μεταξύ ΑΕΙ και ΤΕΙ στην ίδια ή σε άλλες πόλεις
• Λειτουργία τμημάτων ταυτόσημων αντικειμένων σε γειτονικά ΑΕΙ".

499 τμήματα ΑΕΙ-ΤΕΙ

Στην Ανώτατη Εκπαίδευση λειτουργούν 499 Τμήματα, εκτός των Στρατιωτικών Σχολών. Από αυτά τα 286 ανήκουν σε ΑΕΙ και τα 213 σε ΤΕΙ. Από το 1999 έως το 2009 ιδρύθηκαν περίπου 100 νέα Τμήματα ΑΕΙ και ΤΕΙ, λόγω της χρηματοδότησης από την ΕΕ. Πολλά εξ αυτών δεν έχουν σαφώς ορισμένο γνωστικό αντικείμενο, ενώ άλλα είναι συναφή με Τμήματα που υπήρχαν ήδη στα ίδια Ιδρύματα. Επίσης, ορισμένα ομοειδή με αυτά Τμήματα υπάρχουν και σε ΤΕΙ.

Είκοσι τέσσερα ΑΕΙ είναι διάσπαρτα σε 36 διαφορετικές πόλεις και 16 ΤΕΙ σε 40 πόλεις και κωμοπόλεις. Από τα πανεπιστήμια, όσα βρίσκονται σε Αττική, Πάτρα, Iωάννινα, Κέρκυρα και Χανιά λειτουργούν σε μία πόλη, ενώ τα υπόλοιπα "απλώνονται" σε δύο έως έξι πόλεις.

Κατάργηση ΑΕΙ
Ηπιο και "σκληρό" σενάριο

Οσο απλώθηκαν... απλώθηκαν τα πανεπιστήμια. Τώρα αρχίζει το συμμάζεμα! Το ακραίο σενάριο που εξετάζεται είναι από τα συνολικά 23 σήμερα ΑΕΙ της χώρας να παραμείνουν μόνον τα 11. Το πιο ήπιο θα είναι να καταργηθούν μόνο τα πανεπιστήμια που έχουν Διοικούσες Επιτροπές (Στερεάς Ελλάδος, Δυτικής Ελλάδος, Δυτικής Μακεδονίας και Διεθνές Πανεπιστήμιο).

Η πρώτη πρόταση περιλαμβάνει:

• Την ενσωμάτωση στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης των ΑΕΙ: Μακεδονίας και Δυτ. Μακεδονίας.
• Την ενσωμάτωση στο Πανεπιστήμιο Πατρών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου.
• Στο Πανεπιστήμιο Αθηνών μπορούν να ενταχθούν το Οικονομικό Πανεπιστήμιο, το Πάντειο και το Χαροκόπειο.

Η δεύτερη πρόταση αναφέρει τα εξής:

Πανεπιστήμιο Στερεάς Ελλάδος: Τα δύο Τμήματα του Παν. Στερεάς Ελλάδος ενσωματώνονται στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, λόγω ύπαρξης συναφών Τμημάτων σε αυτά.

Πανεπιστήμιο Δυτ. Μακεδονίας: Τα Τμήματα της Φλώρινας ενσωματώνονται στο Παν. Ιωαννίνων. Εξ αυτών τα δύο Παιδαγωγικά Τμήματα και το Καλών Τεχνών σταδιακά καταργούνται, αφού υπάρχουν τα ίδια στα Ιωάννινα. Τα δύο Τμήματα Μηχανικών στην Κοζάνη δεν έχουν υποδομές και δεν θεωρούνται βιώσιμα, ενώ το ιδρυθέν Τμήμα Αρχιτεκτονικής της Καστοριάς θα πρέπει να ακυρωθεί. Το Παν. Ιωαννίνων θα πρέπει να αποφασίσει για την περαιτέρω λειτουργία των δύο αυτών Τμημάτων, ώστε να μη συνεχίσουν τη λειτουργία τους σε άλλη πόλη από αυτή στην οποία λειτουργεί το Τμήμα Χημικών Μηχανικών.

Πανεπιστήμιο Δυτ. Ελλάδος: Καταργείται και τα Τμήματα επανέρχονται στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων.

Διεθνές Πανεπιστήμιο: Προσαρτάται στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης με τη σημερινή δομή και αποστολή του.

Η Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών καθώς και το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών έχουν πενταετή διάρκεια σπουδών και θα μπορούσαν να προσαρτηθούν στο ΕΜΠ (υπάρχει πρόταση το Γεωπονικό να πάει στο Αθηνών και η ΑΣΚΤ στο ΕΜΠ).

Ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα
Ποιες σχολές είναι στο "κόκκινο"

Στατιστικής και Αναλογιστικής Επιστήμης Αιγαίου

Γεωλογίας Πάτρας και Θεσσαλονίκης

Γεωγραφίας Αιγαίου

Χημείας Κρήτης

Οργάνωσης και Διαχείρισης Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων Αγρινίου

Αξιοποίησης Φυσικών Πόρων και Γεωργικής Μηχανικής του Γεωπονικού Αθήνας

Μηχανικών Ορυκτών Πόρων Πολυτεχνείου Κρήτης

Μηχανικών Παραγωγής και Διοίκησης στην Ξάνθη

Εφαρμοσμένων Μαθηματικών Παν. Κρήτης (στο ίδιο πανεπιστήμιο και στην ίδια πόλη λειτουργεί από το 1977 Τμήμα Μαθηματικών)

Κοινωνικής & Εκπαιδευτικής Πολιτικής στα Πανεπιστήμια Μακεδονίας και Πελοποννήσου (χωρίς γνωστικό αντικείμενο)

Πολιτιστικής Τεχνολογίας & Επικοινωνίας στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου (χωρίς σαφές γνωστικό αντικείμενο)

Οργάνωσης & Διαχείρισης Αθλητισμού, στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου (άνευ σαφούς γνωστικού αντικειμένου)

Μηχανικών Σχεδίασης Προϊόντων & Συστημάτων

Επιστήμης & Τεχνολογίας Υπολογιστών και Τμήμα Επιστήμης & Τεχνολογίας Τηλεπικοινωνιών στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου (το καθένα εξ αυτών αποτελεί έναν τομέα από τους 4 ή 5 Τομείς των Τμημάτων Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών του ΕΜΠ, του Πολυτεχνείου Κρήτης, του ΔΠΘ, του ΑΠΘ και του Πανεπιστημίου Πατρών, καθώς και δύο τομείς των Τμημάτων Πληροφορικής του ΕΚΠΑ, του ΑΠΘ, του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και του Τμήματος Επιστήμης Υπολογιστών του Πανεπιστημίου Κρήτης)

Σχολές Επιστήμης Υλικών (Συνυπάρχουν στην ίδια Σχολή με το Τμήμα Χημείας στο Παν. Ιωαννίνων και με τα Τμήματα Χημείας, Φυσικής και Βιολογίας στο Παν. Κρήτης)

Τμήματα Νοσηλευτικής ΑΕΙ (αυτά τα Τμήματα άρχισαν τη λειτουργία τους στα ΤΕΙ. Θα πρέπει να εξεταστεί κατά πόσον η εκπαίδευση των νοσηλευτών απαιτεί επιστημονική τεκμηρίωση ή είναι απλώς μία επαγγελματική εκπαίδευση που μπορεί να δοθεί από τα ΤΕΙ και μόνον, όπως γίνεται με τα επαγγέλματα του οδοντοτεχνίτη, του φυσικοθεραπευτή, του βρεφοκόμου, του ανθοκόμου, του λογοθεραπευτή, του κοινωνικού λειτουργού)

Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής της Κορίνθου (είναι άνευ γνωστικού αντικειμένου και υπάρχει τεράστια διαρροή φοιτητών προς άλλα Τμήματα, ενώ τα μέλη ΔΕΠ δεν έχουν μεταξύ τους συνάφεια στα γνωστικά τους αντικείμενα)

Πολιτικής Επιστήμης & Διεθνών Σχέσεων της Κορίνθου (υπάρχει τεράστια διαρροή φοιτητών προς άλλα συναφή Τμήματα)

Θεατρικών Σπουδών του Ναυπλίου (υπάρχει ομοειδές επιστημονικό αντικείμενο στο Παν. Πατρών)

Οργάνωσης & Διαχείρισης Αθλητισμού στην Σπάρτη (άνευ αντικειμένου)

Τμήματα Νοσηλευτικής στην Αθήνα και στη Σπάρτη (αυτά τα Τμήματα δεν έχουν λόγο λειτουργίας σε επίπεδο πανεπιστημίου, αφού λειτουργούν ήδη σε ΤΕΙ)

Μεθοδολογίας, Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών του Πανεπιστημίου Αθηνών (καλύπτεται από τη Φιλοσοφική)

Κοινωνιολογίας Πανεπιστημίου Αιγαίου

Το Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών έχει Τομέα Πληροφορικής και Υλικού στα ΕΜΠ, Πολυτεχνείο Κρήτης, ΑΠΘ, ΔΠΘ, Παν. Θεσσαλίας και Πανεπιστήμιο Πατρών. Κατά συνέπεια, το Τμήμα Μηχανικών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών & Πληροφορικής του Πανεπιστημίου Πατρών θα πρέπει να ενωθεί με το Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Τεχνολογίας Υπολογιστών και το ένα Τμήμα να μετονομαστεί σε Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών.

Σχολές ΤΕΙ προς κατάργηση

• Τουριστικών επιχειρήσεων
• Στελεχών Συνεταιριστικών Οργανώσεων
• Διαχείρισης Πληροφοριών
• Τοπικής Αυτοδιοίκησης
• Τεχνολογιών Αντιρρύπανσης
• Γεωτεχνολογίας και Περιβάλλοντος
• Ζωικής Παραγωγής
• Φυτικής Παραγωγής
• Ιχθυοκαλλιεργειών
• Γεωργικών Μηχανημάτων Αρδεύσεων
• Δασοπονίας Καβάλας-Λαμίας
• Πληροφορικής και ΜΜΕ Πάτρας
• Λαϊκής & Παραδοσιακής Μουσικής Ηπείρου
• Βιολογικών Εφαρμογών και Τεχνολογιών Ιωαννίνων
• Ιατρικών Εργαστηρίων Λάρισας
• Τουρισμού της Λήμνου
• Αρχιτεκτονικής της Καστοριάς

Κατεβαίνουν επίπεδο
Τα χαμηλής ζήτησης ΤΕΙ θα γίνουν "τοπικά κολέγια"

"Χρυσώνει το χάπι" σε όλους όσοι αντιδράσουν στο κλείσιμο δεκάδων ΤΕΙ, ενώ ταυτόχρονα δίνει μορφωτική διέξοδο στους χαμηλόβαθμους μαθητές. Αυτά επιτυγχάνει το σύστημα των "τοπικών κολεγίων" που ετοιμάζει η κυβέρνηση, ύστερα και από το πρωτοφανές "κραχ" των βάσεων το 2010.

Δεκάδες τμήματα χαμηλής ζήτησης των ΤΕΙ, στα οποία είτε εισήχθησαν κάποιοι από τους 19.281 που έγραψαν κάτω από 10 είτε δεν προτιμήθηκαν από κανέναν, με αποτέλεσμα τις 4.108 κενές θέσεις τους, θα κατέβουν εκπαιδευτικό επίπεδο και θα αποτελέσουν τον "μεταλυκειακό πυλώνα" των "τοπικών κολεγίων", που θα λειτουργεί ως "γέφυρα", μεταξύ της δευτεροβάθμιας και της ανώτατης εκπαίδευσης, για όλους τους μεσαίους και μέτριους μαθητές.

Η εισαγωγή σε αυτά θα γίνεται μόνο με τον βαθμό του απολυτηρίου (στα "τοπικά κολέγια" θα μπορούν να ενταχθούν και τα ΙΕΚ). Οι απόφοιτοι τους θα μπορούν, δίνοντας εσωτερικές εξετάσεις στη Σχολή που επιθυμούν να συνεχίσουν τις σπουδές τους (σε ΤΕΙ ή ΑΕΙ). Ο υφυπουργός Παιδείας, κ. Γιάννης Πανάρετος, προσφάτως δήλωσε: "...Οταν έχεις 200 εισακτέους και τελικά μπαίνουν 150, γιατί δεν τα δηλώνουν καν οι υποψήφιοι, και από τους 150 οι 70 παίρνουν μετεγγραφή και οι άλλοι 30 δεν πηγαίνουν καν να εγγραφούν, τότε το συγκεκριμένο τμήμα έχει πρόβλημα. Αυτό, λοιπόν, που πρέπει να κάνεις είναι εξετάσεις αν μπορείς να φτιάξεις μια μονάδα μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, που να ικανοποιεί τις τοπικές ανάγκες και να είναι ελκυστική για τα παιδιά που θα πάνε εκεί".

ΒΙΒΙΑΝ ΜΠΕΝΕΚΟΥ
bibian@pegasus.gr

Aναστολή λειτουργιας Σχολης Αρχιτεκτονων ΕΜΠ

Ε Θ Ν Ι Κ Ο Μ Ε Τ Σ Ο Β Ι Ο Π Ο Λ Υ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο
Σ Χ Ο Λ Η Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ω Ν

ΑΠΟΦΑΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ 13ης Απριλίου 2011

Η Γενική Συνέλευση της Σχολής Αρχιτεκτόνων σταθμίζοντας με ευθύνη την κατάσταση όπως έχει διαμορφωθεί από τις τρέχουσες κυβερνητικές πολιτικές επιλογές, διαπιστώνει ότι αδυνατεί εκ των πραγμάτων να συνεχίσει τη λειτουργία της και αποφασίζει την αναστολή της, από την Τετάρτη 4 Μαΐου μετά από ανοικτή Γενική Συνέλευση η οποία θα εξειδικεύσει μορφές δράσης.

Η αδυναμία λειτουργίας της Σχολής οφείλεται στο ότι:

Α) Ένας μεγάλος αριθμός διδασκόντων που συνταξιοδοτούνται δεν αντικαθίστανται, με αποτέλεσμα το εκπαιδευτικό προσωπικό της σχολής να έχει μειωθεί κατά 40% στην τελευταία διετία. Η περίφημη αναλογία 1/5 που εφαρμόζεται στο δημόσιο τομέα κατά τις επιταγές του μνημονίου εφαρμόζεται στην Ανώτατη εκπαίδευση με την τακτική μηδενικών διορισμών και συστηματικής υπονόμευσης των εξελίξεων των διδασκόντων.

Β) Ιδιαίτερα στη Σχολή μας -όπως και στις ανάλογες σχολές με συνθετικά και καλλιτεχνικά μαθήματα- η μη ανανέωση του Προεδρικού Διατάγματος που επιτρέπει την υπό όρους εκλογή μελών ΔΕΠ χωρίς την κατοχή διδακτορικού διπλώματος -όπως ισχύει σε όμοιες σχολές σε όλο τον κόσμο- έχει επιπλέον αναστείλει κάθε εκλογή και εξέλιξη συναδέλφων που καλούνται να διδάξουν συνθετικά μαθήματα τα οποία αποτελούν τον κύριο κορμό του προγράμματος σπουδών.

Καλούμε την Πρυτανεία τους συναδέλφους μας των άλλων Σχολών του Ε.Μ.Π καθώς και τους συναδέλφους μας των λοιπών σχολών Αρχιτεκτονικής, να συμμετάσχουν στη Γ.Σ της 4ης Μαΐου για να συντονίσουμε τις προσπάθειές μας και να αντιμετωπίσουμε από κοινού τις συνέπειες της τρέχουσας πολιτικής, η οποία με τον οικονομικό στραγγαλισμό των ΑΕΙ και την αποψίλωση των σχολών από προσωπικό ήδη υποβαθμισμένο ως προς τις αποδοχές του, οδηγεί τελικά στην ακύρωση της δημόσιας Ανώτατης εκπαίδευσης.

Απευθυνόμαστε στους φοιτητές μας ζητώντας τους να συνεχίσουμε τη συνεργασία μας στην ανάπτυξη ενός πανεπιστημιακού κινήματος υπεράσπισης της δημόσιας δωρεάν παιδείας και όλοι μαζί και με τους εργαζόμενους στη Σχολή, να διαφυλάξουμε το επίπεδο των σπουδών και την αξιοπρέπεια των λειτουργών της εκπαίδευσης, σε μία εποχή που ο καθένας μας πρέπει να αναλάβει τις ευθύνες του.

Έκκληση για συγκρότηση επιτροπής λογιστικού ελέγχου επί του ελληνικού δημόσιου χρέους

Οι υπογράφοντες πιστεύουμε ότι υπάρχει επιτακτική ανάγκη να δημιουργηθεί Επιτροπή Λογιστικού Ελέγχου (ΕΛΕ) η οποία θα εξετάσει το ελληνικό δημόσιο χρέος. Η τρέχουσα πολιτική της ΕΕ και του ΔΝΤ για την αντιμετώπιση του δημόσιου χρέους έχει επιφέρει μεγάλο κοινωνικό κόστος στην Ελλάδα. Κατά συνέπεια ο ελληνικός λαός έχει δημοκρατικό δικαίωμα να απαιτήσει πλήρη πληροφόρηση όσον αφορά το χρέος που είναι δημόσιο, ή εγγυημένο από το κράτος.

Ο σκοπός της ΕΛΕ θα είναι η εξακρίβωση των αιτίων του δημόσιου χρέους, των όρων με τους οποίους έχει συναφθεί, καθώς και της χρήσης των δανείων. Στη βάση των συμπερασμάτων της η ΕΛΕ θα διαμορφώσει κατάλληλες προτάσεις για την αντιμετώπιση του χρέους, συμπεριλαμβανομένου του χρέους που θα αποδειχθεί παράνομο, μη νομιμοποιημένο, ή απεχθές. Η επιδίωξη της ΕΛΕ θα είναι να συνδράμει την Ελλάδα ώστε να λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα για να αντιμετωπίσει το βάρος του χρέους. Η ΕΛΕ θα επιχειρήσει επίσης να διαπιστώσει ευθύνες για τις προβληματικές συμβάσεις χρέους.

Το δημόσιο και το ιδιωτικό χρέος βρίσκονται στην καρδιά της κρίσης της Ευρωζώνης. Η παγκόσμια κρίση που ξεκίνησε το 2007 πήρε τη μορφή κρίσης χρέους της περιφέρειας της Ευρωζώνης. Σύμφωνα με τον τελευταίο προϋπολογισμό, το ελληνικό δημόσιο χρέος αναμένεται να αυξηθεί από 299 δις ευρώ (ή 127% του ΑΕΠ) το 2009 σε 362 δις ευρώ (ή 159% του ΑΕΠ) το 2011. Η διόγκωση του δημόσιου χρέους επέτεινε τον κίνδυνο εθνικής χρεοκοπίας των περιφερειακών χωρών και αύξησε τις πιθανότητες τραπεζικής χρεοκοπίας στην Ευρώπη. Η ΕΕ, σε συμφωνία με εθνικές κυβερνήσεις, αντέδρασε υιοθετώντας προγράμματα διάσωσης που διευκολύνουν τον προσωρινό δανεισμό των κρατών της Ευρωζώνης και προστατεύουν τις τράπεζες. Αλλά τα μέτρα αυτά δεν κατάφεραν να καθησυχάσουν τις χρηματοπιστωτικές αγορές, με συνέπεια τα επιτόκια δανεισμού των περιφερειακών χωρών να συνεχίσουν να ανεβαίνουν. Επιπλέον, το αντίτιμο των προγραμμάτων ήταν η λιτότητα. Η Ελλάδα, η Ιρλανδία και άλλες χώρες αναγκάστηκαν να περικόψουν μισθούς και συντάξεις, να μειώσουν τις δημόσιες δαπάνες, να συρρικνώσουν τις παροχές πρόνοιας, να ιδιωτικοποιήσουν δημόσιες επιχειρήσεις και να απελευθερώσουν τις αγορές. Αναπόφευκτα θα υπάρξει και περαιτέρω κοινωνικό κόστος λόγω αύξησης της ανεργίας, χρεοκοπίας επιχειρήσεων και συρρίκνωσης της παραγωγής.

Η Ελλάδα βρέθηκε στο επίκεντρο των προγραμμάτων διάσωσης της ΕΕ, αλλά ο ελληνικός λαός έχει κρατηθεί στο σκοτάδι όσον αφορά τη σύνθεση και τους όρους του δημόσιου χρέους. Η έλλειψη ενημέρωσης συνιστά θεμελιώδη αποτυχία των δημοκρατικών διαδικασιών. Οι λαοί που καλούνται να φέρουν το κόστος των προγραμμάτων της ΕΕ έχουν δημοκρατικό δικαίωμα στην πλήρη πληροφόρηση.

Η ΕΛΕ μπορεί να συμβάλλει στην αναπλήρωση του δημοκρατικού αυτού ελλείμματος. Μπορεί επίσης να ενθαρρύνει τη συμμετοχή ευρύτερων κοινωνικών στρωμάτων στην ανάπτυξη κινημάτων για την αντιμετώπιση του δημόσιου χρέους. Η επιτροπή θα είναι διεθνής και θα αποτελείται από ορκωτούς λογιστές του χρέους και των δημόσιων οικονομικών, από νομικούς, οικονομολόγους, αντιπρόσωπους των εργατικών οργανώσεων και μέλη των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. Θα είναι ανεξάρτητη από τα πολιτικά κόμματα, αλλά δεν θα αποκλείει τη συμμετοχή πολιτικών, αρκεί να συμφωνούν με τους σκοπούς της. Η ΕΛΕ θα διασφαλίζει την ύπαρξη εξειδικευμένης γνώσης και θα εγγυάται τον δημοκρατικό έλεγχο καθώς και το υπόλογο όλων των εμπλεκομένων.
Για να επιτύχει το στόχο της η ΕΛΕ θα πρέπει να έχει πλήρη διαχρονική πρόσβαση στις συμβάσεις και εκδόσεις δημόσιου χρέους, συμπεριλαμβανομένων των εκδόσεων ομολόγων, αλλά και διμερούς, πολυμερούς, ή άλλης μορφής χρέους και κρατικών υποχρεώσεων. Θα πρέπει να έχει τις απαραίτητες αρμοδιότητες ώστε να θέτει στη διάθεσή της όλα τα έγγραφα που κρίνει απαραίτητα για να επιτελέσει το έργο της. Θα πρέπει επίσης να θεσμοθετηθούν πρόσφοροι τρόποι ώστε να μπορεί να καλεί προς εξέταση δημόσιους λειτουργούς, όπως και να ανοίγει, μετά από αιτιολογημένο αίτημά της και δικαστική συνδρομή, τραπεζικούς λογαριασμούς, ιδίως λογαριασμούς του δημοσίου σε ιδιωτικές τράπεζες και στην Τράπεζα της Ελλάδας. Θα πρέπει, τέλος, να διαθέτει επαρκές χρονικό διάστημα για να μελετήσει τις συμβάσεις και να εξαγάγει το πόρισμά της.

Η δημιουργία διεθνούς και ανεξάρτητης ΕΛΕ για το ελληνικό δημόσιο χρέος αποτελεί αναντίρρητη ανάγκη. Είναι επίσης δημοκρατική απαίτηση του ελληνικού λαού που σηκώνει το βάρος της κρίσης και θέλει να γνωρίζει τις αιτίες της. Από όλες τις απόψεις η ελληνική ΕΛΕ θα μπορούσε να λειτουργήσει ως πρότυπο και για άλλες χώρες της Ευρωζώνης.

Debtocracy

Για όσους το χάσανε χτες
www.debtocracy.gr

Debtocracy final from ThePressProject on Vimeo.

Μηχανισμός διάσωσης... τραπεζών!

Συνέντευξη στην Αριάδνη Αλαβάνου

Από το "Δρόμο της Αριστεράς", 25.3.2011

Ο νέος μηχανισμός, που πρόκειται να υιοθετήσει η Ε.Ε., στοχεύει στην αναδιάρθρωση του χρέους με τρόπο που θα διασφαλίζει τις τράπεζες και τη γερμανική κυριαρχία, υποστηρίζει τεκμηριωμένα ο καθηγητής οικονομικών στο πανεπιστήμιο του Λονδίνου Κώστας Λαπαβίτσας.

Όπως τονίζει, θα επιφέρει μόνιμα υψηλά επιτόκια και συνεχή λιτότητα στις χώρες της περιφέρειας. Θα λειτουργήσει ως προθάλαμος εξόδου από το ευρώ ή ενός ευρώ δύο ταχυτήτων. Μια ελληνική κυβέρνηση που θα σεβόταν τη βούληση του λαού θα όφειλε να προχωρήσει σε παύση πληρωμών και αναδιαπραγμάτευση του χρέους με στόχο την ουσιαστική διαγραφή του.

Εδώ και ένα χρόνο, όλη η χώρα φαίνεται να λειτουργεί μόνο και μόνο για την εξυπηρέτηση του χρέους. Για ποιό λόγο ενεχυριάστηκαν οι κοινωνικές και λαϊκές ανάγκες, η υγεία, η παιδεία, η καθημερινή επιβίωση των εργαζομένων στην αντιμετώπιση του χρέους;

Στις οικονομικές κρίσεις πάντα υπάρχουν σημεία αιχμής όπου συμπυκνώνονται οι αντιφάσεις της καπιταλιστικής συσσώρευσης. Στην ελληνική κρίση αυτά είναι το δημόσιο χρέος και η συμμετοχή στην Ευρωζώνη. Η κυβέρνηση Παπανδρέου διάλεξε να αντιμετωπίσει το πρόβλημα του χρέους έχοντας ως στόχο την παραμονή στην Ευρωζώνη. Αναγκαστικά, λοιπόν, ζητούμενο έγινε να προστατευτούν οι ευρωπαϊκές τράπεζες και να μην υπάρξει κόστος για τις χώρες του κέντρου. Από το τέλος του 2009, οι τράπεζες κάνουν πραγματικό αγώνα δρόμου για να απαλλαγούν από το ελληνικό δημόσιο χρέος. Μεγάλο μέρος του έχει ήδη μεταφερθεί στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, περίπου 65 δισ. ευρώ ως πωλήσεις και ακόμη περισσότερο ως εγγυήσεις για την άντληση ρευστότητας. Το Μνημόνιο παρέχει στις τράπεζες το απαραίτητο χρονικό περιθώριο για να κάνουν αυτή τη μεταφορά χρέους. Η σκληρή λιτότητα, από την άλλη, μεταβιβάζει το κόστος του χρέους στους εργαζόμενους, είτε ως μειώσεις μισθών και συντάξεων είτε ως περικοπές του κράτους πρόνοιας. Η επιδίωξη είναι να μη σηκώσουν, τελικά, το βάρος οι χώρες του κέντρου.

Και μπορεί το χρέος να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά με αυτόν τον τρόπο;

Δεν νομίζω. Η συρρίκνωση της ελληνικής οικονομίας, το τελευταίο εξάμηνο, ήταν ταχύτατη, ενώ η ανεργία έφτασε ήδη το 14,8%. Η μείωση του κρατικού ελλείμματος κατά 6% του ΑΕΠ το 2010, η περικοπή των μισθών και των συντάξεων και ο περιορισμός των πιστώσεων από τις τράπεζες έχουν δημιουργήσει οικονομική ασφυξία. Το μόνο θετικό στοιχείο είναι ο σχετικός δυναμισμός των εξαγωγών, επειδή έχουν ανακάμψει οι διεθνείς αγορές. Υπάρχει και το ενδεχόμενο να σταμάτησε η πτώση των ιδιωτικών επενδύσεων τον Δεκέμβριο του 2010, αλλά είναι πολύ νωρίς για να ξέρουμε με βεβαιότητα.
Ακόμη χειρότερα, η ύφεση και η αποδιοργάνωση του κρατικού μηχανισμού έχουν φέρει σημαντική υστέρηση στα δημόσια έσοδα. Η τελευταία έκθεση του ΔΝΤ μάς πληροφορεί ότι έπεσε έξω στην εκτίμησή του για το λεγόμενο «δημοσιονομικό διάκενο», το οποίο αναμενόταν στο 1,7% του ΑΕΠ για το 2012-14, ενώ τώρα προκύπτει στο 8%. Σοβαρός εκτροχιασμός, δηλαδή, που σημαίνει ότι υπάρχει κίνδυνος να ξεφύγει προς τα πάνω η αναλογία του χρέους ως προς το ΑΕΠ. Έσπευσε, λοιπόν, ο κ. Παπακωνσταντίνου να ανακοινώσει πρόσθετα μέτρα, τη βδομάδα που μας πέρασε.

Αυτό σημαίνει ότι θα συνεχιστεί η ύφεση και θα ανέβει κι άλλο η ανεργία. Η κυβέρνηση ελπίζει σε αύξηση του τουρισμού, το καλοκαίρι, καθώς η Βόρεια Αφρική είναι σε αναταραχή. Προσβλέπει, επίσης, σε άνοδο των εξαγωγών, επειδή η πολιτική της συντρίβει το εργατικό κόστος. Θα δούμε στην πράξη. Αυτό που είναι βέβαιο είναι ότι το ίδιο το ΔΝΤ προβλέπει ρυθμούς ανάπτυξης γύρω στο 2,5% μέχρι το 2020. Η ελληνική οικονομία θα λιμνάσει, ενώ υπάρχει περίπτωση το χρέος να εκτοξευτεί σε τεράστια ποσοστά του ΑΕΠ, άνω του 170%. Το πιθανότερο είναι ότι θα αποδειχτεί μη διατηρήσιμο και θα χρειαστεί αναδιάρθρωση.

Η επιμήκυνση της αποπληρωμής, η μείωση επιτοκίου, ένα πιθανό «κούρεμα» με πρωτοβουλία δανειστών ή με βάση την πρόταση Τρισέ για επαναγορά δεν αποτελούν λύσεις;

Οι προτάσεις αυτές αποτελούν παραδοχή του ότι η αναδιάρθρωση είναι αναπόφευκτη, αλλά δεν αλλάζουν ουσιαστικά τα πράγματα. Η επιμήκυνση του δανείου Ε.Ε.-ΔΝΤ ήταν απαραίτητη, δεδομένου ότι οι προβλέψεις αποπληρωμής, που έγιναν τον Μάιο του 2010, ήταν εκτός πραγματικότητας. Η μείωση επιτοκίου όντως θα ελαφρύνει την πίεση, χωρίς όμως να άρει την τοκογλυφία που ασκείται εις βάρος της Ελλάδας. Όσο για το «κούρεμα» με πρωτοβουλία των δανειστών, εξ ορισμού δεν πρόκειται να φέρει αποτελεσματική μείωση του χρέους. Δεν πρόκειται οι δανειστές να δεχτούν μεγάλη ζημία από μόνοι τους. Αυτό που χρειάζεται είναι να τους επιβληθεί ουσιαστικό «κούρεμα» με πρωτοβουλία της Ελλάδας.

Τι σηματοδοτεί ο νέος μόνιμος μηχανισμός που οι κυρίαρχες δυνάμεις της Ε.Ε. θέλουν να αποφασιστεί στη Σύνοδο Κορυφής; Τι θα όφειλε και θα μπορούσε (υπό την έννοια και του εφικτού) να κάνει στη Σύνοδο Κορυφής μια κυβέρνηση που θα σεβόταν τη λαϊκή βούληση;

Ο μηχανισμός επιδιώκει την αναδιάρθρωση χρέους με τρόπο που θα διασφαλίζει τις τράπεζες, ενώ θα επικυρώνει τη γερμανική κυριαρχία στην Ε.Ε. Υπόσχεται, για παράδειγμα, να επιβάλει «κούρεμα» στους μελλοντικούς αλλά όχι στους υπάρχοντες δανειστές χωρών που αντιμετωπίζουν προβλήματα. Όσοι έχουν ήδη δανείσει θα πάρουν πίσω τα λεφτά τους στο ακέραιο, ενώ οι μελλοντικοί δανειστές θα έχουν τον κίνδυνο ζημίας. Πρόκειται για παραλογισμό. Πως είναι δυνατό να τιμωρείται ο μελλοντικός δανειστής για κάτι που ακόμη δεν έκανε, ενώ ο υπάρχων δανειστής, που αποδεδειγμένα έδρασε ανόητα, θα γλιτώσει χωρίς κόστος; Το αποτέλεσμα θα είναι μονίμως υψηλότερα επιτόκια για τις χώρες της περιφέρειας, ενώ παράλληλα θα επιβληθεί καθεστώς συνεχούς λιτότητας. Στην πράξη ο μηχανισμός θα λειτουργήσει ως προθάλαμος εξόδου από το ευρώ ή δημιουργίας ευρώ δύο ταχυτήτων. Η πρώτη υποψήφια χώρα θα είναι, προφανώς, η Ελλάδα.

Όσο για το τι θα πρέπει να κάνει μια κυβέρνηση που σέβεται τη λαϊκή βούληση, δεν είναι δα και τόσο πολύπλοκο. Η Ελλάδα πρέπει να προχωρήσει σε παύση πληρωμών και, κατόπιν, να αναδιαπραγματευτεί το χρέος με δική της πρωτοβουλία και με στόχο την ουσιαστική διαγραφή του. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος για να απαλλαγεί από το άχθος του χρέους και να αναπνεύσει η οικονομία της. Αυτό θα θέσει αμέσως και θέμα συνεχιζόμενης συμμετοχής της στο ευρώ, που έχει αποδειχτεί καταστροφική.

Πώς απαντάτε στο επιχείρημα ότι μια αναστολή πληρωμών θα οδηγούσε άμεσα σε κατάρρευση των ελληνικών -και όχι μόνο- τραπεζών;

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι ελληνικές τράπεζες είναι ήδη σε δεινή θέση λόγω της ύφεσης. Χάνουν συνεχώς καταθέσεις, συσσωρεύουν προβληματικά δάνεια, καθώς η οικονομία συρρικνώνεται, και εξαρτώνται απόλυτα από τη ρευστότητα που τους παρέχει η ΕΚΤ. Αναγκαστικά περιορίζουν τις πιστώσεις τους και έτσι επιδεινώνουν κι άλλο την ύφεση. Έχουν, βέβαια, βελτιώσει την κεφαλαιακή τους επάρκεια, αλλά αυτό δεν παρέχει ουσιαστικά εχέγγυα για τη λειτουργία τους. Αρκεί μια μετρίου μεγέθους εκτροπή των συνολικών οικονομικών μεγεθών για να βρεθούν οι τράπεζες στα πρόθυρα της κατάρρευσης. Αν συμβεί κάτι τέτοιο, θα κινδυνεύσει να βρεθεί η ελληνική αστική τάξη χωρίς εθνικό έλεγχο των τραπεζών για πρώτη φορά στην ιστορία της. Η παύση πληρωμών θα οδηγήσει τάχιστα σε επιβολή δημοσίου ελέγχου επί των τραπεζών. Θα προστατευτούν έτσι οι καταθέτες και θα τεθεί υπό δημόσιο έλεγχο ο μηχανισμός της πίστωσης. Θα υπάρξει, δηλαδή, η απαραίτητη βάση για την επανεκκίνηση της οικονομίας.

Σε συνέντευξή του (Βήμα της Κυριακής, 20/3) ο υπουργός Οικονομίας αναφέρθηκε στο λογιστικό έλεγχο του χρέους και στην πρόσφατη Πρωτοβουλία για ΕΛΕ, στην οποία συμμετέχετε πολύ ενεργά, και είπε: «Λες κι αν χαρακτηριστεί ένα κομμάτι του χρέους "παράνομο" δεν θα το χρωστάμε πλέον». Πώς το σχολιάζετε;

Διάβασα τη συνέντευξη του κ. Παπακωνσταντίνου και μου έκανε εντύπωση η ελαφρότητά της. Η απλή λογική λέει ότι αν, μετά από αδιάβλητες και φερέγγυες διαδικασίες, κάποιο χρέος κριθεί μη νομιμοποιημένο, ο δανειζόμενος δεν θα πρέπει να το πληρώσει. Ο δανειστής δεν πρόκειται, φυσικά, να το δεχτεί πανηγυρίζοντας. Γι΄ αυτό ακριβώς εκείνος που διαπραγματεύεται από την πλευρά του δανειζόμενου θα πρέπει να έχει οργανική πρόσδεση με το εργατικό κίνημα και πλήρη αντίληψη των συνεπειών του χρέους για τη ζωή των λαϊκών στρωμάτων. Τέτοιο πράγμα δυστυχώς δεν βλέπω στην ελληνική κυβέρνηση.

Θέλω να τονίσω ότι η ΕΛΕ είναι η μοναδική ελπιδοφόρα πρωτοβουλία που έχουμε δει μέχρι τώρα από τα κάτω για το ζήτημα του χρέους. Πολλοί μιλούν εναντίον του χρέους και καταγγέλλουν τις επιπτώσεις του, και πολύ καλά κάνουν. Αλλά με τις αναλύσεις περί καπιταλισμού και την καταγγελία των κερδοσκόπων δεν υπάρχει αποτέλεσμα. Στην πράξη η κυβέρνηση συνεχίζει να κάνει ό,τι θέλει.

Η ΕΛΕ παρέχει τη δυνατότητα ουσιαστικής παρέμβασης, αρκεί να αποκτήσει κινηματική διάσταση και να μην εξελιχθεί σε άνευρη και αναξιόπιστη επιτροπή της Βουλής. Έχει απόλυτη σημασία να μπορέσει να συνδεθεί με τα κινήματα που έχουν ήδη εμφανιστεί, όπως το «Δεν πληρώνω», όπως επίσης και με αντίστοιχες προσπάθειες στην Ιρλανδία και αλλού. Αν υπάρξει μαζικό κίνημα που θα απαιτήσει δημοκρατικό έλεγχο του χρέους –αυτού που ήδη υπάρχει, αλλά και του μελλοντικού-, η θέση της Ελλάδας στις διεθνείς διαπραγματεύσεις θα αλλάξει αμέσως.

Μια συμφωνία με τον διάβολο για την παιδεία

Από το tvxs.gr Ανοιχτή επιστολή από τον καθηγητή Βιοχημείας του πανεπιστημίου Brandeis, Gregory A. Petsko, προς τον πρόεδρο του αμερικανικού πανεπιστημίου State University of New York at Albany, George M. Philip, αναφορικά με την απόφαση του τελευταίου να καταργήσει όλους τους τομείς ανθρωπιστικών και κλασικών σπουδών του πανεπιστημίου, στις αρχές του ακαδημαϊκού έτους 2010/11. Αγαπητέ πρόεδρε Φίλιπ, Υποθέτω πως το τελευταίο πράγμα που θέλετε αυτή τη στιγμή είναι τα παράπονα κάποιου, που δε σχετίζεται με το πανεπιστήμιο, σχετικά με την απόφασή σας. Αν υποστηρίξετε πως δεν μπορώ να γνωρίζω πραγματικά όλες τις πτυχές του ζητήματος, από τη στιγμή που δεν έχω καμία σχέση με το State University, δε θα διαφωνήσω. Αλλά δεν μπορώ να αφήσω κάτι τέτοιο να περάσει έτσι, απλά, χωρίς να διατυπώσω τη γνώμη μου. Τουλάχιστον πιστεύω πως, όταν τελειώσω, θα είστε σε θέση να καταλάβετε το γιατί. Πριν από λίγο καιρό ανακοινώσατε την κατάργηση των τμημάτων Γαλλικών, Ιταλικών, Κλασσικών, Ρωσικών και Θεατρικών Σπουδών. Αναφέρατε πολλούς λόγους για την απόφασή σας, μεταξύ των οποίων και το γεγονός πως πλέον «συγκριτικά, εγγράφονται λιγότεροι φοιτητές σε αυτά τα προγράμματα». Φυσικά η απόφασή σας ήταν επίσης, και ίσως κατά κύριο λόγο, μια απόφαση μείωσης κόστους - στην πραγματικότητα δηλώσατε πως αυτή η απόφαση μπορεί να μην ήταν αναγκαία αν το πολιτειακό νομοθετικό σώμα είχε εγκρίνει ένα νομοσχέδιο το οποίο θα επέτρεπε στο πανεπιστήμιό σας να ορίσει το ποσό των διδάκτρων του. Τέλος, υποστηρίξατε πως οι ανθρωπιστικές σπουδές απομυζούσαν πόρους από το ίδρυμα σε αντίθεση με τις θετικές επιστήμες, οι οποίες φέρνουν χρήμα με τη μορφή χορηγιών και συμβολαίων. Ας εξετάσουμε λεπτομερώς τόσο αυτά όσο και άλλα σημεία της αιτιολόγησής σας γιατί νομίζω πως, αν το κάνουμε, θα γίνει ξεκάθαρο πως τα γεγονότα στα οποία στηρίζονται έχουν κάποιες σημαντικές πτυχές οι οποίες δεν καλύπτονται στην ανακοίνωσή σας. Πρώτα απ΄ όλα το ζήτημα των εγγραφών. Είμαι σίγουρος πως σχετικά λιγότεροι φοιτητές παρακολουθούν μαθήματα σε αυτά τα αντικείμενα όπως όντως δηλώσατε. Δεν θα ήταν πολλοί ούτε και την εποχή που ήμουν εγώ φοιτητής, αν τα πανεπιστήμια δεν απαιτούσαν από τους φοιτητές να επιλέγουν μαθήματα από μια ευρεία γκάμα ακαδημαϊκών αντικειμένων (ανθρωπιστικές σπουδές, κοινωνικές επιστήμες, καλές τέχνες, φυσικές επιστήμες ) καθώς και να αποκτήσουν επάρκεια σε τουλάχιστον μια ξένη γλώσσα. Βλέπετε, ο λόγος για τον οποίο οι σχολές των ανθρωπιστικών σπουδών έχουν χαμηλό ποσοστό εγγραφών δεν είναι επειδή οι φοιτητές σήμερα τρελαίνονται για μαθήματα πιο σχετικά με το αντικείμενό τους, είναι το ότι διοικητικά στελέχη σαν κι εσάς, καθώς και το υποτακτικό διδακτικό προσωπικό, έχετε σταματήσει να θέτετε ως προαπαιτούμενο την ευρεία επιλογή μαθημάτων και έχετε επιτρέψει στους φοιτητές να επιλέγουν τα δικά τους ακαδημαϊκά προγράμματα - κάτι που θεωρώ πως ακυρώνει τελείως το καθήκον του πανεπιστημιακού προσωπικού ως διδάσκοντες και μέντορες. Μπορείτε να επιλύσετε το πρόγραμμα των εγγραφών άμεσα με το να θεσπίσετε ένα βασικό υποχρεωτικό πρόγραμμα σπουδών το οποίο θα περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος μαθημάτων. Οι νέοι άνθρωποι, σε μεγάλο βαθμό, δεν έχουν ακόμα αποκτήσει τη σοφία εκείνη, η οποία θα τους παρείχε τη δυνατότητα να επιλέγουν ελεύθερα χωρίς να κάνουν λανθασμένες επιλογές. Στην πραγματικότητα χωρίς σοφία είναι δύσκολο για όλους τους ανθρώπους να επιλέξουν ελεύθερα. Νομίζω πως πουθενά αλλού δεν έχει παρουσιαστεί αυτή την ιδέα καλύτερα, από το πέμπτο κεφάλαιο του σημαντικού έργου του Ντοστογιέφσκι Οι Αδερφοί Καραμαζόφ, στην παραβολή του Μεγάλου Ιεροεξεταστή. Στην παραβολή αυτή ο Χριστός επιστρέφει στη γη και συγκεκριμένα στη Σεβίλη στην εποχή της Ιεράς Εξέτασης. Πραγματοποιεί αρκετά θαύματα αλλά συλλαμβάνεται από τους Ιεροεξεταστές και καταδικάζεται να καεί στην πυρά. Ο Μέγας Ιεροεξεταστής Τον επισκέπτεται στο κελί του για να του πει πως η Εκκλησία δεν Τον χρειάζεται πλέον. Το σημαντικό τμήμα του κειμένου είναι το σημείο όπου ο Ιεροεξεταστής του εξηγεί γιατί. Ο Ιεροεξεταστής λέει πως ο Ιησούς αρνήθηκε τους τρεις πειρασμούς του Σατανά στην έρημο για χάριν την ελευθερίας αλλά πιστεύει πως ο Ιησούς έχει κρίνει λανθασμένα την ανθρώπινη φύση. Με το να δώσει στους ανθρώπους το δικαίωμα της ελεύθερης επιλογής ο Χριστός καταδίκασε την ανθρωπότητα σε μια ζωή μαρτυρίου. Μονάχα αυτό το κεφάλαιο, το οποίο βρίσκεται σε ένα αρκετά μεγαλύτερο βιβλίο, αποτελεί από μόνο του ένα από τα μεγαλύτερα έργα της σύγχρονης λογοτεχνίας. Θα βρίσκατε πολλά μέσα σε αυτό που θα σας έκαναν να προβληματιστείτε. Είμαι σίγουρος πως το διδακτικό προσωπικό του τμήματος Ρωσικών Σπουδών του Πανεπιστημίου σας θα σας μιλούσε με χαρά για αυτά τα ζητήματα - εάν είχατε τμήμα Ρωσικών Σπουδών, κάτι που φυσικά πλέον δεν έχετε. Έπειτα υπάρχει το ερώτημα για το αν η απραξία του πολιτειακού νομοθετικού σώματος δεν σας έδωσε άλλη επιλογή. Είμαι σίγουρος πως είναι σοβαρά τα προβλήματα που έχετε να αντιμετωπίσετε στον προϋπολογισμό σας. Είναι σίγουρα σοβαρά και στο Πανεπιστήμιο Brandeis όπου εργάζομαι. Και εμείς επίσης αναγκαστήκαμε να λάβουμε κρίσιμες στρατηγικές αποφάσεις καθώς τα έσοδά μας δεν ήταν πλέον σε θέση να καλύψουν τα έξοδα. Αλλά αποφύγαμε τα δρακόντεια -και αυταρχικά - μέτρα σας και μια ομάδα του τμήματός μας, με τη βοήθεια όλων των μερών του πανεπιστημίου, κατάφερε να επεξεργαστεί ένα σχέδιο με το οποίο μπορούμε να κάνουμε περισσότερα με λιγότερους πόρους. Δε λέω πως μπορούν όλες οι λεπτομέρειες της λύσης που επιλέξαμε να ταιριάξουν στο ίδρυμά σας αλλά η διαδικασία σίγουρα θα μπορούσε. Διοργανώσατε μια συνάντηση στην πόλη αλλά ήταν για να συζητήσετε το σχέδιό σας και όχι για να αφήσετε το πανεπιστήμιο να δημιουργήσει το δικό του. Και οργανώσατε τη συνάντηση αυτή μια Παρασκευή βράδυ, μια μέρα που λίγοι φοιτητές ή διδακτικό προσωπικό θα μπορούσαν να παρευρεθούν. Για να υπερασπιστείτε τη θέση σας είπατε πως ήταν μια ακατάλληλη στιγμή και υποστηρίξατε πως «υπήρχε περιορισμένη διαθεσιμότητα μεγάλων κατάλληλων χώρων». Το βρίσκω ιδιαίτερα απροσδόκητο αυτό. Αν ο Πρόεδρος του Brandeis ήθελε άμεσα μια αίθουσα διδασκαλίας τότε θα έβρισκε μία. Υποθέτω δεν έχετε πολύ επιρροή στο πανεπιστήμιό σας. Μου φαίνεται πως ο τρόπος με τον οποίο διαχειριστήκατε την κατάσταση δε θα μπορούσε να αποξενώσει περισσότερο σχεδόν τους πάντες στην πανεπιστημιούπολη σας. Στη θέση σας θα έκανα το παν για να το αποφύγω αυτό. Δε θα ήθελα να καταλήξω στον 9ο λάκκο του 8ου Κύκλου της Κόλασης, όπου ο Δάντης, ο μεγάλος ιταλός ποιητής του 14ου αιώνα, τοποθέτησε εκείνους που σπέρνουν τη διχόνοια. Εκεί, καθώς αγωνίζονται να βγουν από το λάκκο για όλη την αιωνιότητα, ένας δαίμονας διαμελίζει τα σώματά τους, όπως αυτοί διαμέλισαν άλλους όσο ζούσαν. Η Κόλαση είναι το πρώτο βιβλίο της Θείας Κωμωδίας του Δάντη, ένα από τα σημαντικότερα έργα του ανθρώπινου πνεύματος. Υπάρχουν τόσα πολλά που μπορείτε να διδαχθείτε από αυτό σε σχέση με την αδυναμία και την απερισκεψία του ανθρώπου. Το διδακτικό προσωπικό του τμήματος Ιταλικών Σπουδών θα χαιρόταν να σας αποκαλύψει τα μυστικά του - αν είχατε τμήμα Ιταλικών Σπουδών, κάτι που φυσικά πλέον δεν έχετε. Και αλήθεια πιστεύετε πως εκείνο το διδακτικό και διοικητικό προσωπικό που επικρότησε τη ρεαλιστική στάση σας (κατά ένα μέρος, πιστεύω, επειδή ένιωσαν ανακούφιση που δεν χτύπησε για αυτούς η καμπάνα) θα σας στηρίξει με την ίδια θέρμη στο μέλλον; Μου έρχεται στο νου ο μύθος του Αισώπου με τους ταξιδιώτες και την αρκούδα: δύο άνδρες περπατούσαν μέσα στο δάσος όταν ξαφνικά μια αρκούδα πετάχτηκε μέσα από τα δέντρα. Ο ένας από τους ταξιδιώτες έτυχε να βρίσκεται μπροστά, οπότε έπιασε το κλαδί ενός δέντρου, σκαρφάλωσε και κρύφτηκε ανάμεσα στα φύλλα. Ο άλλος, ο οποίος βρισκόταν αρκετά πίσω, έπεσε , ακίνητος, με το πρόσωπο του μέσα στο χώμα. Η αρκούδα ήρθε δίπλα του, έβαλε το ρύγχος της στο αυτί του και άρχισε να τον μυρίζει. Αλλά τελικά με ένα βρυχηθμό η αρκούδα γύρισε και έφυγε γιατί οι αρκούδες δεν αγγίζουν ψόφιο κρέας. Τότε ο συνταξιδιώτης του κατέβηκε από το δέντρο και πήγε δίπλα του και τον ρώτησε γελώντας: «Τι ψιθύρισε η αρκούδα στο αυτί σου;» «Μου είπε ποτέ να μην εμπιστεύεσαι ένα φίλο που σε εγκαταλείπει την ώρα που τον έχεις ανάγκη». Ήταν ο πρώτος μύθος που έμαθα και αποτελεί ένα σημαντικό μάθημα για τη ζωή για κάθε πρωτοετή φοιτητή κλασσικών σπουδών. Υπάρχουν εκατοντάδες ακόμα μύθοι του Αισώπου, εξίσου απολαυστικοί - και διαφωτιστικοί. Το διδακτικό προσωπικό του τμήματος Κλασσικών Σπουδών με χαρά θα σας μιλούσε γι΄ αυτούς - αν είχατε τμήμα Κλασσικών Σπουδών, κάτι που φυσικά πλέον δεν έχετε. Όσο για το επιχείρημα πως οι ανθρωπιστικές σπουδές δεν φέρνουν χρήματα, υποθέτω είναι αλήθεια, αλλά μου φαίνεται πως αποτελεί εσφαλμένη αντίληψη η ιδέα πως ένα πανεπιστήμιο θα πρέπει να λειτουργεί σαν επιχείρηση. Δε λέω πως δε θα πρέπει να έχει συνετή διαχείριση, αλλά η ιδέα πως κάθε πανεπιστήμιο θα πρέπει να αυτοσυντηρείται είναι μια ιδέα που έρχεται σε σύγκρουση με τον ίδιο τον ρόλο του πανεπιστημίου. Φαίνεται πως εκτιμάτε προγράμματα σχετικά με την επιχειρηματικότητα - και πρακτικά μαθήματα τα οποία μπορεί να παράγουν καινοτόμο έργο για το οποίο θα έχετε την πνευματική ιδιοκτησία - περισσότερο από «παλιομοδίτικα» προγράμματα σπουδών. Αλλά τα πανεπιστήμια δεν είναι μόνο για να ανακαλύπτουν και να κεφαλαιοποιούν τη νέα γνώση. Οφείλουν επίσης να διατηρούν τη γνώση από το να χαθεί στο πέρασμα του χρόνου και αυτό είναι κάτι το οποίο απαιτεί χρηματική επένδυση. Υπάρχουν καλοί λόγοι οι οποίοι μπορούν να δείξουν πως αυτό που φαίνεται απαρχαιωμένο σήμερα μπορεί να αποκτήσει ζωτική σημασία στο μέλλον. Θα σας δώσω δύο παραδείγματα. Το πρώτο είναι η επιστήμη της ιολογίας, η οποία τη δεκαετία του ΄70 ξεψυχούσε καθώς ο κόσμος είχε πειστεί πως οι μολυσματικές ασθένειες δεν αποτελούσαν πλέον σημαντικό πρόβλημα υγείας στον ανεπτυγμένο κόσμο, ενώ άλλα αντικείμενα έρευνας, όπως η μοριακή βιολογία, ήταν περισσότερο «σέξι». Έπειτα, στις αρχές της δεκαετίας του ΄90 ένα μικρό προβληματάκι με το όνομα AIDS έγινε το πιο σημαντικό αντικείμενο προβληματισμού στον κόσμο σχετικά με την υγεία. Ο ιός που προκαλεί το AIDS αρχικά απομονώθηκε και χαρακτηρίστηκε από τα Εθνικά Ιδρύματα Υγείας των ΗΠΑ και το Ινστιτούτο Παστέρ στη Γαλλία, επειδή ήταν από τα λίγα εκείνα ιδρύματα τα οποία διατηρούσαν ακόμα εύρωστα προγράμματα ιολογίας. Ίσως το δεύτερο παράδειγμά μου να σας είναι πιο οικείο. Οι σπουδές Μέσης Ανατολής, συμπεριλαμβανομένων σπουδών όπως αυτών της Αραβικής και Περσικής γλώσσας, ήταν ένα ελάχιστα «καυτό» αντικείμενο σπουδών στις περισσότερες πανεπιστημιουπόλεις τη δεκαετία του ΄90. Έπειτα ήρθε η 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Ξαφνικά όλοι συνειδητοποίησαν πως χρειαζόμαστε περισσότερο κόσμο που να είναι σε θέση να καταλαβαίνει το τι γίνεται σε εκείνο το μέρος του πλανήτη και, κυρίως, να κατανοεί τη μουσουλμανική κουλτούρα. Εκείνα τα πανεπιστήμια τα οποία διατήρησαν τα τμήματα Μεσανατολικών Σπουδών, ακόμα και στη φάση που είχαν μειωμένα ποσοστά εγγραφών, ξαφνικά απέκτησαν τεράστια σημασία. Εκείνα τα οποία δεν είχαν... υποθέτω αντιλαμβάνεστε. Γνωρίζω πως ένα από τα επιχειρήματά σας είναι πως δε γίνεται ένα μέρος να προσπαθεί να κάνει τα πάντα. Λέτε: «Ας αφήσουμε άλλα ιδρύματα να έχουν σημαντικά προγράμματα Κλασσικών και Θεατρικών Σπουδών, εμείς θα εστιάσουμε στο να προετοιμάσουμε φοιτητές για τον πραγματικό κόσμο». Λοιπόν, θέλω να πιστεύω πως ήδη σας έδειξα πως ο πραγματικός κόσμος είναι αρκετά ευμετάβλητος στο τι χρειάζεται. Ο καλύτερος τρόπος για να είναι ο κόσμος προετοιμασμένος για το ξαφνικό σοκ που μια αλλαγή μπορεί να προκαλέσει είναι να έχει μια παιδεία όσο το δυνατόν ευρύτερη, γιατί αυτό που σήμερα βρίσκεται σε τέλμα μπορεί να αποτελέσει το καυτό αντικείμενο του αύριο. Και η διεπιστημονική έρευνα, η οποία είναι στη μόδα αυτόν τον καιρό, είναι δυνατή μόνο όταν ο κόσμος δεν έχει πολύ εξειδικευμένη εκπαίδευση. Αν τίποτα από αυτά δε σας πείθει τότε είμαι πρόθυμος να σας επιτρέψω να μετατρέψετε το ίδρυμα σας σε ένα μέρος το οποίο ειδικεύεται στην παροχή εξειδικευμένης γνώσης, αλλά μόνο αν πάψετε να το αποκαλείτε πανεπιστήμιο και να χαρακτηρίζετε τον εαυτό σας Πρόεδρό του. Βλέπετε, η αγγλική λέξη university (πανεπιστήμιο) προέρχεται από τη λατινική «universitas» η οποία αναφέρεται στο «σύνολο». Δεν μπορείτε να είστε ένα πανεπιστήμιο χωρίς να έχετε ένα ακμαίο πρόγραμμα ανθρωπιστικών σπουδών. Θα πρέπει να χαρακτηρίσετε το ίδρυμά σας ως μια εμπορική σχολή ή, ίσως, μια επαγγελματική σχολή, αλλά όχι ως πανεπιστήμιο. Όχι πλέον. Αδυνατώ πλήρως να δεχτώ πως δεν είχατε άλλη εναλλακτική. Είναι δουλειά σας ως Πρόεδρος να βρίσκετε τρόπους επίλυσης των προβλημάτων οι οποίοι δεν απαιτούν τον ακρωτηριασμό υγιών τμημάτων. Ο Βολτέρος είπε πως κανένα πρόβλημα δεν μπορεί να αντισταθεί στην επίθεση της δημιουργικής σκέψης. Ο Βολτέρος, το πραγματικό όνομα του οποίου ήταν Φρανσουά Μαρί Αρουέ, είχε πολλά ζουμερά, πνευματώδη και λαμπρά πράγματα να πει. (η αγαπημένη μου φράση του είναι εκείνη που λέει πως «ο Θεός είναι ένας κωμικός που παίζει για ένα κοινό το οποίο φοβάται να γελάσει»). Πολλά από αυτά που έγραψε θα σας είναι χρήσιμα. Είμαι σίγουρος πως το διδακτικό προσωπικό του τμήματος Γαλλικών Σπουδών θα χαιρόταν να σας αποκάλυπτε τα μυστικά των γραπτών του - αν είχατε τμήμα Γαλλικών Σπουδών, κάτι που φυσικά πλέον δεν έχετε. Υποθέτω δε θα έπρεπε να με εκπλήσει το γεγονός ότι έχετε δυσκολία να αντιληφθείτε τη σημασία της διατήρησης προγραμμάτων σπουδών τα οποία δεν είναι στη μόδα ή δίνουν την εντύπωση «νεκρών» αντικειμένων. Από το βιογραφικό σας βλέπω πως δεν έχετε διδακτορικό ή κάποιο αντίστοιχο πτυχίο και δεν έχετε διδάξει ποτέ πραγματικά ούτε έχετε κάνει έρευνα σε κάποιο πανεπιστήμιο. Ίσως το δικό μου παρελθόν να σας φανεί ενδιαφέρον. Ξεκίνησα για ένα πτυχίο στις Κλασσικές Σπουδές (classics major). Σήμερα είμαι καθηγητής Βιοχημείας και Χημείας. Από όλα τα μαθήματα που παρακολούθησα κατά τη διάρκεια των προπτυχιακών και μεταπτυχιακών μου σπουδών εκείνα που με ωφέλησαν περισσότερο κατά τη διάρκεια της καριέρας μου σαν επιστήμονα ήταν τα μαθήματα στις κλασσικές σπουδές, στις καλές τέχνες, στην ιστορία, την κοινωνιολογία και την αγγλική λογοτεχνία. Αυτά τα μαθήματα δε με βοήθησαν απλά να εκτιμήσω περισσότερο την κουλτούρα μου, με βοήθησαν ακόμα στο να σκέφτομαι, να αναλύω και να γράφω καλύτερα. Κανένα από τα μαθήματα θετικών επιστημών δε μου το προσέφερε αυτό. Ένα από τα πράγματα που κάνω σήμερα είναι να γράφω μια μηνιαία στήλη σχετικά με την επιστήμη και την κοινωνία. Το κάνω αυτό πάνω από μια δεκαετία και με χαρά μπορώ να πω πως φαίνεται να αρέσει σε μερικούς ανθρώπους. Αν έτυχε να καταλήξω σε κάποιες διορατικές παρατηρήσεις σας διαβεβαιώ πως αυτό οφείλεται τελείως στο γεγονός πως παρακολούθησα ανθρωπιστικές σπουδές και στην αγάπη μου για την τέχνη. Ένα από τα πράγματα για τα οποία έχω γράψει είναι ο τρόπος με τον οποίο η γονιδιωματική αλλάζει τον κόσμο στον οποίο ζούμε. Η ικανότητά μας να ελέγχουμε το ανθρώπινο γονιδίωμα πρόκειται να θέσει μερικά από τα πιο δύσκολα ερωτήματα στην ιστορία της ανθρωπότητας μέσα στις επόμενες δεκαετίες, μεταξύ των οποίων και το ερώτημα του τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος. Αυτό δεν είναι μόνο ένα ερώτημα που αφορά την επιστήμη, είναι ένα ερώτημα η απάντηση του οποίου απαιτεί τη συμβολή διαφορετικών σφαιρών ανθρώπινης σκέψης μεταξύ των οποίων -και κυρίως- τη συμβολή των ανθρωπιστικών σπουδών. Η επιστήμη η οποία μένει ανεπηρέαστη από την ανθρώπινη καρδιά και το ανθρώπινο πνεύμα είναι στείρα, ψυχρή και εγωκεντρική. Είναι επίσης χωρίς φαντασία: κάποιες από τις καλύτερες επιστημονικές μου ιδέες προήλθαν από σκέψη και διάβασμα πάνω σε πράγματα τα οποία φαινομενικά δεν έχουν καμία σχέση με την επιστήμη. Αν έχω δίκιο στο ότι το ερώτημα σχετικά με το τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος θα αποτελέσει το κεντρικό ζήτημα της εποχής μας, τότε τα πανεπιστήμια που είναι καλύτερα εξοπλισμένα για να το αντιμετωπίσουν, σε όλες τις πτυχές του, θα είναι τα πιο σημαντικά ιδρύματα ανώτερης εκπαίδευσης στο μέλλον. Μόλις κάνατε σαφές το ότι το δικό σας δε θα ανήκει σε αυτά. Κάποιοι από τους υποστηρικτές σας ισχυρίζονται πως όλο αυτό είναι ένας θαυμάσιος ελιγμός από την πλευρά σας - ένας εξαίσιος πολιτικός ελιγμός ο οποίος στοχεύει να σοκάρει το νομοθετικό σώμα ώστε να δώσει στο ίδρυμά σας αρκετούς πόρους ώστε να διατηρηθούν σε λειτουργία τα τμήματα. Αυτή θα ήταν σίγουρα μια μακιαβελική κίνηση (άλλος ένας σημαντικός συγγραφέας, αλλά και πάλι, δε θα έχετε τμήμα Ιταλικών Σπουδών για να μιλήσει γι΄ αυτόν) αλλά δεν είμαι σίγουρος αν θα ήταν έξυπνη κίνηση. Αν σκοπεύατε σε κάτι τέτοιο θα έπρεπε να είχατε διοργανώσει τη συνάντηση στην πανεπιστημιούπολη όταν όλοι όσοι σχετίζονται με το πανεπιστήμιο θα μπορούσαν να παρευρεθούν, σε ένα μέρος που θα μπορούσε να έρθει ο τύπος. Αυτός είναι ο τρόπος για να πιέσετε ένα μάτσο πολιτικούς. Διακηρύσσετε τη δράση σας στα σκαλιά της πολιτειακής βουλής, δεν το ψιθυρίζετε στα κλεφτά μέσα στη νύχτα όταν το ίδρυμα δεν ασχολείται καν. Όχι, νομίζω απλά προσπαθούσατε να ισοσκελίσετε τον προϋπολογισμό σας σε βάρος τμημάτων που τα θεωρείτε αδύναμα., παρωχημένα και ανίσχυρα. Νομίζω πως με τον καιρό θα ανακαλύψετε πως έχετε συνάψει μια φαουστική συμφωνία. Φάουστ είναι ο τίτλος ενός χαρακτήρα από το ομώνυμο θεατρικό έργο του Γκαίτε. Γράφτηκε περίπου το 1800 αλλά ακόμα προσελκύει το μεγαλύτερο κοινό από κάθε άλλο θεατρικό έργο που ανεβαίνει στη Γερμανία. Είναι η ιστορία ενός διανοούμενου που κάνει μια συμφωνία με τι διάβολο. Ο διάβολος του υπόσχεται πως θα εκπληρώσει κάθε του επιθυμία για όσο ζει. Σε αντάλλαγμα ο διάβολος θα πάρει... ε, εντάξει είμαι σίγουρος πως ξέρετε πως λειτουργούν αυτές οι συμφωνίες. Αν είχατε ένα τμήμα Θεατρικών Σπουδών, κάτι που φυσικά δεν έχετε, θα μπορούσατε να τους ζητήσετε να ανεβάσουν μια παράσταση του έργου για να δείτε τι γίνεται στη συνέχεια. Έχει τρομακτικά μεγάλη σχέση με τη δική σας κατάσταση. Βλέπετε, ο Γκαίτε πίστευε πως ο άνθρωπος δεν θα έχει κανένα κέρδος αν πουλήσει την ψυχή του ακόμα και για όλα τα πλούτη του κόσμου. Αυτή είναι όλος ο κόσμος, Πρόεδρε Φίλιπ, και όχι κάποιος ισοσκελισμένος προϋπολογισμός. Αν και, για να είμαι δίκαιος, δεν έχετε πουλήσει τη ψυχή σας. Μόνο τη ψυχή του ιδρύματός σας. Με (όχι και τόσο ιδιαίτερη) εκτίμηση, Gregory A. Petsko Πηγή: genomebiology.com Η μετάφραση έγινε από τον Μιχάλη Ζωντό, για το μεταφραστικό project του Tvxs.